• The Society
  • History                                      
  • Vision & Mission                       
  • Council & Staff                         
  • Prospective Members               
• The Breed  
  • Introduction to the Breed     
  • Why Afrikaners                   
  • Breed Characteristics         
  • Production Requirements    
  • Selection & Breeding Policy 
  • Herd Bull Selection              
  • Beef Classification              
  • Meat Improvement Scheme 
• Affiliation Breeds  
  • Sanganer
  • Afrisim  
• Applications
• Shows & Sales  
  • Catalogues & Pamphlets  
• Publications
• Journals                    
• ACBS Newsletters    
• Member Newsletters 
• Promotional Items
• Classifieds

        
The Breed  ► BEESVLEISKLASSIFIKASIE
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Waar pas die Afrikaner in?

INLEIDING

Die doel van enige vleisproduksiestelsel is die winsgewende produksie van rooivleis vir die verbruikersmark. Die realisering van ekonomiese verskille betreffende die karkaswaarde van verskillende karkasse het reeds tot groot veranderinge in die vleisindustrie gelei. Dit is duidelik dat die karkasse wat aan die verwagte kwaliteitstandaarde voldoen en die mees gesogte snitte met die minste vet lewer, uiters belangrik is.

Die karkas staan sentraal tot al bogenoemde vereistes. Karkaskwaliteit is die primêre maatstaf van produksie en is ’n bepalende seleksiekriterium. Dit is die fokus van beide die handelaar en nuwe bemarkingspogings deur produsente. Die karkas voorsien ’n maklik-definieerbare punt waarmee omsetting van die dier na vleis gemeet kan word.

Die vraag wat jy as Afrikaner-beesvleisprodusent jouself moet afvra, is: “Waar pas die Afrikaner in die beesvleisklassifikasiestelsel in?”

Dit is nodig om eerstens die verskil tussen klassifikasie en gradering te verduidelik, aangesien die beesvleisgraderingstelsel op 1 Julie 1992 na ’n beesvleisklassifikasiestelsel verander is.

DIE VERSKIL TUSSEN KLASSIFIKASIE EN GRADERING

Die vraag ontstaan: “Waarom behoort daar ’n klassifikasiestelsel te wees?” Klassifikasiestelsels voorsien ’n verstaanbare taal wat jou in staat stel om tussen belangrike eienskappe van karkaskwaliteit te onderskei. Vergoeding aan die produsent en die bemarking van vleis aan verbruikers benodig ’n effektiewe klassifikasiestelsel. Ten einde effektief te wees, is dit van die uiterste belang dat so ’n sisteem onbevooroordeeld, verstaanbaar en betroubaar moontlik is. Dit moet konsekwent toegepas word en faktore gebruik wat sterk korreleer met die werklike waarde van die karkas op die mark. Gevolglik sal produsente wat karkasse met die wenslike kwaliteit voorsien, die nodige vergoeding ontvang. Diegene wat nie hierin slaag nie, sal die geleentheid gegun word om hulle produksiemetodes te wysig.

Die klassifikasie van ’n karkas kan gedefinieer word as “om karkasse onbevooroordeeld in kwantifiseerbare terme te beskryf sonder om ekonomiese waardes aan die verskillende klasse toe te ken.” Gradering, aan die ander kant, is “die toekenning van ’n waardeklas aan karkasse op grond van vooropgestelde idees met verwysing na kwaliteit.” Dit is waarom die evaluasie van karkasse belangrik is gedurende alle fases van die bemarkingsketting, van die plaas na die kleinhandelsentrum.

REDES VIR DIE VERANDERING NA 'N KLASSIFIKASIESTELSEL

• Bemarkingsopinievraelyste het aangedui dat verbruikers eenvoudige graderingsaanwysings vir rooivleis verlang. Die huidige graderingstelsel bevat te veel graadname en belemmer die kommunikasieproses.

• Die grootste rooivleisverbruiker (dit neem steeds toe) is die swart verbruiker. As hulle behoeftes bevredig wil word, moet ’n eenvoudiger stelsel gebruik word.

• Gesprekke met ’n aantal produsentgroepe het uitgewys dat die huidige stelsel van graadname te kompleks is.

• Die verbruiker is in staat om die vetpersentasie van vleis te identifiseer en om ’n keuse uit te oefen volgens sy behoeftes. Dit is waarom ’n voorskrywende graderingstelsel onwenslik is.

• Kwaliteit, in hierdie geval die aanduiding van sagtheid, is nie ’n waarneembare kenmerk en die enigste kenmerk wat gekommunikeer moet word nie.

• Dit is gedemonstreer dat verbruikers weens ’n aantal redes nie graadname tydens die koopproses gebruik nie. Een van die belangrikste redes is die onverstaanbaarheid van die graderingstelsel.

• Suid-Afrika was een van die min lande in die wêreld wat gepoog het om ’n graderingstelsel aan die verbruiker te verkoop.

DOELWITTE VAN 'N KLASSIFIKASIESTELSEL

Die primêre doelwit van ’n klassifikasiestelsel is om ’n heterogene produk op grond van kwaliteit in meer homogene kategorieë te verdeel, sodat –

- die prys van klas en gewig teen bemarkingstyd gekoppel kan word; en
- die produsent

• ’n meganisme besit waarvolgens die meriete (klas en gewig) van sy produk na hom oorgedra kan word (informatiewe funksie);

• deur die owerheid aangemoedig kan word om sekere produkte te lewer wanneer en as dit in die belang van die industrie is (langtermynproduksiebeplanning);

• ’n aanduiding van die spesifieke produk het wat hy moet produseer volgens verbruikervoorkeur (korttermynproduksiebeplanning); en

• opleiding kan geniet met verwysing na die kwaliteit en massa van sy produk (opleidingsfunksie).

- Die kwaliteit wat die verbruiker verlang, word op ’n ordelike wyse aan hom voorsien; dus moet ’n klassifikasiestelsel duidelik die verskillende kategorieë van kwaliteit aandui.
- Verspreiding moet volgens aanvraag gefasiliteer word.
- ’n Statistiese analise vanuit ’n nasionale oogpunt, met verwysing na vordering in die produksie-area en -verbruik, moet moontlik gemaak word.

HOE LYK DIE KLASSIFIKASIESTELSEL?

Die enkele groot verandering van die klassifikasiestelsel is die verskil in graadname en klassifikasie:

Die verbruiker kan die hoeveelheid vet visueel evalueer en sy transaksie daarvolgens doen. Ouderdom kan nie deur die verbruiker waargeneem word nie; dus moet dit gekommunikeer word.

Die evaluasie van karkasse volgens vet (6 klasse), bou (5 klasse), skade (3 klasse) en geslag (bulle) bly dieselfde binne elke ouderdomsgroep en sal voortdurend ’n rol in die prysbepaling speel vir beide die vleishandelaar en die rooivleisprodusent.

DIE AANVRAAG EN BEHOEFTES VAN DIE ROOIVLEISVERBRUIKER MET VERWYSING NA BEESVLEIS

Voordat bepaal kan word waar die Afrikaner in die klassifikasiestelsel inpas, is dit eerstens nodig om te bepaal wat die verbruiker te sê het oor jou produk en/of die klassifikasiestelsel waarmee jou produk geëvalueer is om die behoeftes van die verbruiker te bevredig.

Die aanvraag en behoeftes van die verbruiker met verwysing na vleis is dat ’n konsekwente lewering van goeie kwaliteit vleis teen ’n redelike prys beskikbaar behoort te wees. Hierteenoor het verbruikers verskeie verwagtinge oor die produk, waarvan hulle eie konsep van “waarde” die belangrikste kriterium is. Laasgenoemde verwys na die kwantiteit en kwaliteit van die produk irrelevant tot ander voedselsoorte en verbruiksware. Die verbruiker vereis ’n gedifferensieerde prys in hierdie “waardepakket” wat deur ’n aantreklike inligtings- en bemarkingsdiens beskikbaar gemaak word.

Volgens bemarkingsvraelyste het verbruikers aangedui dat die prys per kilogram (51% van respondente) die belangrikste faktor in hulle koopproses is. Persentasies van onderskeidelik 39% en 30% het aangedui dat die hoeveelheid vet en die kwaliteit van die vleis ’n belangrike rol in hulle koopproses speel. Gradering speel ’n onbeduidende rol in die koopprys.

FAKTORE WAT ’N ROL GEDURENDE DIE KOOPPROSES SPEEL:

Dit is duidelik dat die toename in gesondheidsbewustheid onder rooivleisverbruikers ’n bepaalde rol in hulle kooppatroon gaan speel. Dit is duidelik waarneembaar in Tabel 2, met verwysing na die voorkeure van verbruikers en die hoeveelheid vet in beesvleissnitte. In 1970 het 30% van die wit verbruikers aangetoon dat hulle ten minste 6 mm vet in hulle beesvleissnit verkies – ’n duidelike geneigdheid tot maerder beesvleissnitte. Die Kleurling- en Asiatiese bevolkingsgroepe het ook laasgenoemde persepsie gedeel. Hierteenoor skyn die swart verbruiker uiteenlopende menings te deel oor die hoeveelheid vet wat hulle in hulle beesvleissnitte verkies.

TABEL 2 – VOORKEURE RAKENDE DIE DIKTE VAN VET IN BEESVLEISSNITTE

Die persepsie van verbruikers dat beesvleis te vetterig is, het ’n toename van onderskeidelik 8% en 11% getoon wat betref wit en anderskleurige rooivleisverbruikers (Tabel 3). Dit beklemtoon die feit dat daar ’n bepaalde geneigdheid tot maerder vleis bestaan.

TABEL 3 – DIE PERSEPSIE VAN DIE VERBRUIKER DAT VLEIS TE VETTERIG IS

Markpryse dui ook aan dat daar slegs ’n geringe verskil in prys tussen vetkode 2 (A1) en vetkode 3 en 4 (SA) bestaan, alhoewel daar ’n aantal ander faktore bestaan wat ook ’n rol in die bepaling van markpryse speel.

Verbruikers het duidelik aangedui wat hulle behoeftes rakende ’n karkasklassifikasiestelsel is, byvoorbeeld, dit moet eenvoudig wees en daar moet ’n aanduiding van sagtheid en vetterigheid wees (Tabel 4).

In die geval van die verkoopbare vleisopbrengs (vetterigheid) in ’n klassifikasiestelsel blyk dit dat verbruikers die klem plaas op eetbaarheid (sagtheid van vleis) en die gedissekteerde waarde van ’n karkas.

TABEL 4 – DIE IDEALE KLASSIFIKASIESTELSEL

Eenvoudig 44%
Aanduiding van sagtheid 31%
Aanduiding van vetterigheid 20%

Vervolgens moet die Afrikaner geëvalueer word in terme van wat dit die rooivleisverbruiker bied ten opsigte van die verkoopbare vleisopbrengs van die karkasse en die sagtheid van vleis en hoe laasgenoemde eienskappe voldoende meriete met die implementering van die klassifikasiestelsel sal ontvang.

KARKASEIENSKAPPE VAN DIE AFRIKANER IN 'N KLASSIFIKASIESTELSEL

Die belangrikste karkaskwaliteit vir die produsent is karkasmassa (aangesien dit grootliks die inkomste per dier bepaal), vetterigheid en ouderdom (aangesien laasgenoemde faktore ’n groter invloed op die prys/kg uitoefen). Gesamentlik bepaal hierdie faktore die finale inkomste.

De Bruyn (1991) het omvattende navorsing op ’n verskeidenheid opreggeteelde en kruisgeteelde tipes uitgevoer met die doel om karkas- en vleiskwaliteiteienskappe te evalueer.

Die klassifikasiestelsel plaas spesiale klem op die vergelyking van karkasse met dieselfde graad van vetterigheid. Vervolgens word die groot variasie tussen verskillende rasse en volgroeide tipes met verwysing na karkaskwaliteite uitgeskakel.

Die invloed van ras op slagpersentasie word in Figuur 2 geïllustreer. Dit is duidelik vanuit bogenoemde figuur dat die slagpersentasie taamlik onveranderd teen ’n konstante vetkode is.

Uitsonderings kom voor, soos in die geval van die Charolais, waar dubbelbespiering ’n invloed op die slagpersentasie uitoefen. Melkrasse het normaalweg ’n swakker spier-tot-been-ratio (Naudé, 1974) en die Brahmaan wat geneig is om proporsioneel ’n kleiner “vyfde kwart” te besit (Naudé, Mentz, Venter, Nel, Botha, Stienie & Argo, 1980). In die geval van die Charolais en Brahmaan kan dit tot ’n hoër slagpersentasie lei en met melkrasse tot ’n laer slagpersentasie.

Dit is nodig om die ideale limiet vir die Afrikanerkarkasmassa te identifiseer wanneer bemarkingsvereistes en winsgewendheid in ag geneem word. Op hierdie stadium blyk dit dat vetkode 3 en 4 vanuit ’n produksie- en bemarkingsoogpunt die optimale vetkodes is. Volgens die data in Figuur 3 blyk dit dat die optimale limiet van die karkasmassa vir Afrikaners ongeveer 170 kg is. Dit is duidelik dat die limiet van die ideale karkasmassa van veral die Simmentaler en Charolais verskil van die karkasmassa van die Afrikaner. Hierdie later-volgroeide beesrasse het ’n ideale karkasmassalimiet van ongeveer 230 kg.

Die gemiddelde karkasmassa vir beesvleiskarkasse met vetkode 3 en 4 in die A-ouderdomsgrope is 215 kg. Die aanduiding is dat ’n swaarder karkas vir hierdie vetkode verkies word en dat die ideale kruisteelt tussen die Afrikanermoeder en die volgroeide Europese teelbul is. Hierdie kombinasie sal nie slegs ’n groter karkas produseer nie, maar sal ook meer doeltreffend wees en binne ’n korter periode geproduseer word as in die geval van die opreggeteelde Afrikaner (De Bruyn, 1991).

Die variasie in % vleis tussen opreggeteelde rasse met ’n konstante vetkode is ongeveer 2% met elke opeenvolgende vetkode wat die later-volgroeide rasse aanbetref, aangesien hulle ’n hoër % vleis in vergelyking met vroeg-volgroeide rasse (Afrikaner) toon. Dit kan toegeskryf word aan die vroeë akkumulasie van onderhuidse vet in die vroeg-volgroeide tipes.

Dit is opmerklik dat die Afrikaner en die Brahmaan hoër persentasies vleis in die duurder snitte het in vergelyking met ander volgroeide tipes (Simmentaler en Charolais) (Figuur 5). Hierdie twee rasse (Afrikaner en Brahmaan) is welbekend vir die feit dat hulle neig om ’n karkas te produseer met ’n platter bou as dié van Europese rasse. Weereens dui laasgenoemde feit aan dat bou misleidend in die voorspelling van die % vleis in die karkas kan wees.

Tabelle 5 en 6 verskaf ’n opsomming van die belangrikste karkaseienskappe van opreg geteelde rasse en van die verskillende fisiologiese groepe met vetkode 3 en 4. Die inligting in Tabel 6 is veral insiggewend wanneer opgelet word dat op dieselfde vlak van fisiologiese volwassenheid daar geen verskil is met betrekking tot die % spier en prima-snitte tussen die verskeie fisiologiese groepe nie. Vroeg-volgroeide rasse het duidelik ’n laer persentasie totale vet as laat-volgroeide rasse. Die vereiste reël vir vetkode 3 en 4 is 18 tot 20% totale vet en dit blyk dat die Afrikaner aan hierdie vereiste voldoen. Die rede vir die hoër % totale vet van laat-volgroeide tipes is die groter % interspiervet wat by hierdie tipes aangetref word.

TABEL 5 – DIE VERGELYKING VAN OPREGGETEELDE RASSE MET 'N KONSTANTE ONDERHUIDSE VET % (6,8% = VETKODE 3 EN 4)

TABEL 6 – VERGELYKING VAN DIE FISIOLOGIESE GROEPE MET 'N KONSTANTE ONDERHUIDSE VET % (6,8% = vetkode 3 en 4) (De Bruyn, 1991)
 

VLEISKWALITEITSEIENSKAPPE VAN DIE AFRIKANER

Die toenemende belangrikheid van kwaliteitvleis kan nie onderskat word nie. Dit sal bepaal of die verbruiker die porsie vleis in sy bord aanvaarbaar vind al dan nie. Die vleisprodusent sal in die toekoms gedwing word om sy keuses oor produksiestelsels, ras, en so meer, te heroorweeg om aan die vereistes van die verbruikers te voldoen. Soos reeds gestel, verkies verbruikers sonder twyfel dat die sagtheidsgraad van die vleis in die klassifikasiestelsel aangedui word. Dit word daarom aanvaar dat die sagtheidsgraad van vleis die belangrikste vleiskwaliteitseienskap is.

Vleissagtheid word, soos in Tabel 7 aangedui, deur verskeie oorwegings beïnvloed. Al die deelnemers aan die vleisproduksieketting beïnvloed die sagtheidsgraad van vleis. In hierdie bespreking val die klem egter op die invloed van ras en die kooktemperatuur op die sagtheidsheidsgraad van vleis, ten spyte van die feit dat die ouderdom van die dier die grootste invloed op die sagtheidsgraad van vleis uitoefen. Daarom is daar drie ouderdomsgroepe, naamlik A (0 tande) (sag); B (1-6 tande) (minder sag) en C (6 tande) (minste sag).

TABEL 7 – FAKTORE WAT DIE SAGTHEIDSGRAAD VAN VLEIS BEïNVLOED

Biologiese faktore
1.  Ras
2.  Ouderdom
3.  Geslag
4.  Groeipatrone

Tegnologiese faktore
1.  Verkoeling
    • Inkrimping (voorkoming)
    • Veroudering
2.  Meganiese versagters
3.  Natuurlike versagters
4.  Kookproses

Volgens De Bruyn (1991) kom dit voor of die vleis van die Afrikanerbees besonder sag is in vergelyking met die vleis van ander rasse (Figuur 6). Die vleis van rastipes wat nie gou volwassenheid bereik nie, neig om taaier te wees. Die rede vir die positiewe vleissagtheidsgraad van die Afrikaner is te wyte aan die makliker oplosbaarheid van die verbindingsweefsel-kollageen in die vleis van hierdie ras. Dit is dus duidelik dat ’n produksiestelsel altyd só bestuur moet word dat die optimale karkaskwaliteite wat reeds binne die massagrens van die ideale karkas geïdentifiseer en bereik is, binne die onveranderde ouderdomsgroep (A ouderdomsgroep) bereik moet word ten einde ’n karkas te produseer met die verlangde vetkode volgens die toekomstige klassifikasiestelsel.

Die uitwerking van hitte op vleissagtheid is ’n komplekse proses aangesien miofibrillated proteïene verhoog en saambindende weefsel tydens oorverhitting versag (McCrae R Paul, 1974). Beide hierdie veranderinge is afhanklik van die tyd en temperatuur van verhitting. Tyd is meer belangrik vir die versagting van kollageen en temperatuur vir die verharding/versterking van die miofibrillar. Dit is daarom belangrik om taai vleis (vleis met ’n groot hoeveelheid bindingsweefsel) vir ’n langer tydperk teen ’n relatief lae temperatuur te kook terwyl die teenoorgestelde waar is vir sagter vleis (vleis met minder verbindingsweefsel).

Resultate in Figuur 7 dui duidelik die effek van ’n hoër kooktemperatuur op die sagtheidsgraad van vleis aan. Hoe hoër die kooktemperatuur, hoe taaier is die vleis. Die Afrikaner, in vergelyking met ander rasse, lewer die sagste vleis. Dit toon duidelik aan die verbruiker om te sorg dat vleis tydens die kookproses nie taai word nie.

GEVOLGTREKKING

Die vleisprodusent kan uit ’n verskeidenheid van vleisrasse kies om beesvleis te produseer. Sodanige keuse kan katastrofies wees indien die produsent nie produksiestelsels en die behoeftes van die mark en verbruikers in ag neem nie. Die Afrikanerkoei met haar besondere soogvermoëns, gehardheid in die veld en uitstekende vleiskwaliteite lewer uiters voordelige kruisteling met Europese rasse wat stadig groei en oor goeie produksie- en karkaskwaliteite beskik.

Aan die ander kant sal hierdie voordelige eienskappe waardeloos wees indien die middelman nie sy rol speel met betrekking tot die optimale benutting van die karkas met verwysing na vleisversagting, bewaring, verkoeling en so meer nie. Die verbruiker speel ’n onmisbare rol aan die einde van die produksieketting. Indien die korrekte kookmetodes nie gevolg word nie, gaan die voordele van sagte beesvleis verlore.

Die implementering van hierdie klassifikasiestelsel sal verseker dat die Afrikanerbees vreesloos sy regmatige plek inneem – ’n plek waarin hy homself oor jare heen reeds bewys het.
                          

                
© 2009 - 2011 The Afrikaner Cattle Breeders' Society of South Africa    •    Terms & Conditions and Privacy Policy    •    Website designed, hosted & maintained by 123 Internet